İşsizlik Oranı

ABD'de geçtiğimiz Cuma günü Aralık ayına ait işsizlik rakamları o ülkedeki ilgili "Çalışma Bakanlığı" tarafından açıklandı. Şirketlerin düzenledikleri maaş bordrolarından elde edilen verilere göre Aralik ayında 85.000 işçi işini kaybetmiş. Bu, beklentilerin çok üzerinde bir gerçekleşme oldu. Buna karşılık işsizlik oranı % 10 olarak sabit kaldı. Bunun sebebine gelince, işsizlik oranı bordrolardan elde edilen verilere göre değil yapılan anket çalışmalarından elde edilen verilere göre hesaplanıyor. Mesela iş bulmaktan umudunu kesmiş ve geçici olarak (ekonominin düzeldiğini görüp tekrar iş aramaya başlayıncaya kadar) iş aramaya son vermiş bir kişi işsiz olarak kabul edilmemekte.

Issiz olarak kabul edilmek yerine, bu kisiler is gucunden cikmis kabul ediliyorlar. Mesela Calisma Bakanligi rakamlarina gore kasim ayinda isgucu orani %64.9 iken aralik ayinda %64.6 ya gerilemis. Iste bu %0.3 luk farkin buyuk cogunlugu is aramaya gecici olarak ara veren umutsuz insanlardan olusuyor. Ekonominin toparlandigi intibaini edindikleri vakit bu insanlar da yeniden is aramaya koyulacaklar ki bu da issizlik rakamlarinin dusus yonunde hareket etmesinin onunde buyuk bir engel olusturacak. Eger yari zamanli calisan ama tam zamanli bir isi tercih eden kisilerle, is aramaya ara veren kisiler de issiz kategorisine dahil edilirse aralik itibariyla ABD'de issizlik %17.3'e ulasmis durumda.

Moody's ekonomi issizlik oraninin 2010 yili icerisinde %10.5'te zirve yapacagini ve sonrasinda dususe gececegini tahmin ettiklerini acikladi. Ben daha onceki bir yazimda (http://www.ekonomig.com/2009/11/ksa-bir-ozetle-baslayalim.html) issizlik oraninin %10.8 ile %11 arasinda bir noktada zirve yapacagini tahmin etmisim. Bekleyip gorecegiz.

Turkiye'de de issizlik, ekonomi yonetiminin basini agritan en onemli madde. Zaten uzun yillardir uygulanan IMF programlarinin da etkisiyle %9'un altina hic inmemisti. Simdilerde global krizin de etkisiyle %13.4 seviyelerine kadar tirmandi. Umariz son gunlerde yeniden gundeme geldigi uzere yeni bir IMF anlasmasi yapilmaz (Bunun nicin bir intihar olacagi ayri bir yazi konusu olabilir).

Ekonomist dergisi her sayisinin son sayfalarinda diger macro verilerle birlikte issizlik rakamlarina da yer veriyor. Son sayidaki veriler su sekilde (rakamlar ayni aya ait olmayabiliyor, fakat en son aciklanan rakamlar.):

Ispanya : 19.3
Turkiye: 13.4
Belcika: 11.9
Polonya : 11.4
Macaristan: 10.4
Fransa: 10.1
ABD : 10
Cin: 9.2
Yunanistan: 9.1
Cek Cumh.: 8.6
Kanada: 8.5
Almanya: 8.1
Isvec: 8.0
Ingiltere: 7.9
Italya: 7.8
Rusya: 7.7