Krizin Sonu mu? Konut Piyasasi Acisindan Gorunum-II

Gecen haftaki "Krizin sonu mu? Konut Piyasasi Acisindan Gorunum" yazimizin murekkebi daha kurumamisti ki Amerikan Ticaret Bakanligi Ekim ayi konut piyasasi verilerini acikladi. Tam da belirttigimiz uzere tablo maalesef olumlu degil. Ikinci ceyrekten itibaren konut piyasasindaki kismi istikrara bakarak ekonominin hizla duzelecegini beklemenin asiri iyimserlik olacagini belirtmistik. Piyasadaki kismi istikrar ve iyimserligi Amerikan merkez bankasi FED'in portfolyosuna mortgage backed security eklemeye devam etmesi ve haciz ertelemesi politikasinin hala yururlukte olmasina baglamistik. Bu politikalar ilelebet uygulanamayacagina gore, konut piyasalarinin su an devletin uzattigi koltuk degnekleri sayesinde yikilmadan yoluna devam ettigini soylersek abartmis olmayiz. Koltuk degnekleri cekildigi zaman ne olacagini kestirmekse son derece guc.


Okudugum bazi analizler ekim ayinda insa edilen yeni konut sayisinda bir onceki aya gore yasanan %10 luk dususu ev alicisi vergi destegi (home buyer tax credit) politikasina devam edilmeyebilecegi noktasindaki belirsizlige baglamislar. Ben gecen haftaki yazimda bundan bahsetmemistim ama bu da ucuncu bir koltuk degnegi olarak gorulebilir. Ev satin alan insanlardan normalde alinan bircok vergi var. Su an bu vergiler alinmiyor ve konut satin alan bir aile bu sayede 8000 dolara varan bir vergi avantaji saglayabiliyor. Iste konut piyasasinda ekim ayinda yasanan sert dusus, kongre uyeleri bu vergi muafiyetine son verilmesi konusunda zihin jimnastigi yaptigi icinmis. Sonunda vergi muafiyetine nisan 2010 a kadar devam edilmesi yonunde karar almislar. Insan dusunmeden edemiyor. Kongre uyeleri sadece akillarindan gecirmek yerine gercekten karar alip vergi muafiyetine son verselerdi piyasa nasil bir tepki verecekti?

Konut piyasalarindaki son durumu daha iyi anlamak icin WSJ'dan aldigim bazi rakamlari paylasmak istiyorum. Ekim ayi itibariyle mortgage kredisi ile ev sahibi olan Amerikalilarin % 12.4 u odeme planlarini en az bir ay geriden takip ediyormus. Gecen sene ekim ayinda bu oran % 8.6 imis. Odeme planinlarini en az 4 ay geriden takip edenlerin orani ise son bir yil icinde %1.5 ten % 3.4 e yukselmis. Onumuzdeki aylarda bu durumdaki ev sahiplerinin bir cogu evlerini kaybetme tehlikesi ile karsi karsiya kalabileceklerdir. Dolayisiyla haciz yoluyla piyasaya daha cok konut arzedilemesi soz konusu olabilecektir. Ayrica ekim ayinda insa edilen ev sayisinda %10.9 azalma, insaat izni basvurularinda ise %4 azalma soz konusu. Odeme planlarindan geri dusen tuketicilerin genellikle isini kaybedenler oldugu ve issizlik oraninin da gittikce yukseldigi goz onunde bulundurulursa resim daha acik sekilde ortaya cikar.

Gecen haftaya kadar bitti gecti gitti, kurtardik havasinda olan bazi sarlatanlarin su anda ikinci bir dipten bahsediyor olmalari cok dusundurucu. Bize gore ikinci bir dip imkansiz olmasa da su an icin cok olasi degil. Fakat duzelmenin cok yavas ve inisli cikisli gerceklesecegi anlasiliyor. Son olarak bir okurdan gelen soruya cevap vermek istiyorum. "Ekonominin duzelmesi ve krizin son bulmasini neden Amerikan konut piyasasinin duzelmesi ile bu kadar ozdeslestiriyorsunuz?" diye yazmis okurumuz. Cok kisa olacak ama "Yigit dustugu yerden kalkar" diye bir atasozumuz vardir bizim. Kriz konut piyasasinda basladi. Bu piyasada istikrar yakalanmadan ekonominin diger alanlarindaki duzelmelerin gecici olacagini dusunuyorum.