Amerika'da Doktorali Ekonomist Is Piyasasi (Job Market) - IV

Is piyasasi yazi dizisine, akademik olmayan is piyasasi ile devam etmeyi planlamistim. Fakat buna gecmeden evvel, Isa Emin hocamizin bu yazi dizisinin 3. bolumune yazdigi yorumu farkettim. Yazinin yayim tarihi ile yorum arasina zaman girebiliyor ve okuyucular zaten okuduklari bir yazi ile tekrar ilgilenmeyebiliyor. Ben yazdiklarinin onemine binaen Isa hocanin yorumunu ozetleyerek baslayacagim. Kendisi calistigi kurumda ise alimla ilgili arastirma komitelerinde de (search comittee) gorev aldigi icin is piyasasinin arz tarafindan degil bizzat talep tarafindan onemli bilgiler sunmus:


1. Hem mulakatlarda, hem de fly-out'larda mumkun oldugu kadar canli ve enerjik olun. Gunde 15 adayla gorusen bir komitenin ozellikle gunun sonunda enerjisi ve dikkati kalmiyor. Sizin yarim saatinizden onlarin aklinda heyecanli, canli ve neseli olusunuz kalirsa bu cok guzel olur.

2. Speil denilen, on dakikalik is piyasasi makalesi (job market paper) veya tezinizden bahsettiginiz kisimda asama asama gidin. Yani once makalenin ne hakkinda oldugunu ve cok basit sekilde sonuclarinin ne oldugunu soyledikten sonra detaylara girin. Giris, gelisme, sonuc seklinde organize bir konusma yapin. Dinleyen takip edebilsin. Bu bolumde soyleyeceklerinizi nerdeyse ezberlemis derecede bilin ama bunu caktirmayin. Konusmaniz karsi tarafa mumkun oldugu kadar dogal ve spontane gorunsun. Eger, araya girilip size bir soru sorulursa, soruyu yarim yamalak gecistirip eski hazirladiginiz konusmaya donmeye calismayin, soruyu cevaplamaya gayret edin.

3. Sorulan sorulari anlamadiginizda, tekrar etmelerini veya degisik bir sekilde tekrar sormalarini istemekten cekinmeyin, bu alakasiz bir cevap vermekten cok daha iyi olacaktir. Ayrica, "buna hemen burda verilebilecek bir cevabim yok, bir bakmam lazim ama tahminimce soyle soyle olacagini dusunuyorum" seklinde cevaplar da verebilirsiniz.

4. Bir mulakatinin kotu gecmesinin digerlerini etkilemesine izin vermeyin. Zaten sizin gorusmeyi degerlendirmenizle komitenin degerlendirmesi cok farkli olabiliyor. Bu nedenle, iyi gectigini dusundugunuz yerlerden sonuc alamazken, kotu gectigini dusundugunuz yerlere fly-out icin cagrilabiliyorsunuz.

5. Mulakat alana kadar en buyuk etkenlerden birisi hocanizin ve okulun sizi ne kadar destekledigi (Referans mektuplarinin ne kadar kuvvetli oldugu + mektup yazmanin otesine gecilmesi). O yuzden market makalesini parlatmaya ugrastiginiz kadar hocanizin size cok destek olmasini saglamaya da ugrasmalisiniz. Gerci bu son birkac ay degil doktoranin son birkac senesinde yapilmasi gereken bir is.

6. Fly-out asamasinda, orada calisan insanlarla iyi bir is arkadasi olabileceginizi gostermeniz lazim. Canli olmak, baskalarinin arastirma konularini dinleyip yorum yapmak, kendinden emin gorunmek ama kendini begenmis gorunmemek gibi hususlar tahmin edilenden cok daha onemli.

Isa hocam kisaca bunlari yazmis. Akademik olmayan is mulakatlarinda sorulan belli basli sorularla bu yaziyi bitireyim.

1. En onemli soru: "Akademik islere de basvurdun mu?" Bu soruyla baslayan sohbet arkadan vereceginiz cevaplara gore bircok soru getirebiliyor. Mesela "evet basvurdum" derseniz, "Peki ne dusunuyorsun? Akademik is mi istiyorsun? Yoksa piyasa da mi calismak istiyorsun?" sorusu mutlaka gelecek. Vereceginiz cevap neden sorusunun cevabini da icermeli tabiki. Verilebilecek en kotu cevap "Piyasada calismak istiyorum , cunku akademik is bulacak kadar iyi degilim" olmakla birlikte, akademik camiayi kotulemek ve yerin dibine batirmak da yapilabilecek en buyuk hatalar arasinda. Gecmis tecrubelerinizle ilgili pozitif olun. "Akademik calismalarimi severek, cok keyif alarak yaptim fakat edindigim bilgi ve birikimi is dunyasindaki gercek problemlerin cozumunde kullanmaktan daha cok keyif alacagimi dusunuyorum vesaire vesaire... "

2. Onumuzdeki 5 yil icinde kendini nerede goruyorsun?

3. Calistigimiz is alani ile ilgili neler biliyorsun? Bizim firma hakkinda neler biliyorsun?

4. Aynen akdemik mulakatlardaki gibi is piyasasi makalenizi 5 dakika icinde anlatmanizi isteyebilirler.

5. Mesela eger bi "asset manager" ile mulakat yapiyorsaniz, "Aldigin finans derslerini say" deyip ardindan bu derslerin temel hususlarindan sorular sorabilirler. Mesela "CAPM modeli bize acikla" sorusu cokca sorulur. Eger quantitative finance alaninda bir ise basvurmussaniz kesinlikle cok daha teknik sorular gelebilir. Finansci arkadaslarin mulakatlarinda gelebilecek teknik sorulara hazirlanmalari icin guzel kitaplar var. Mesela Falcon Crack'in "Heard on the street: Quantitative Questions from Wall Street Job Interviews" kitabi kesinlikle tavsiye edilir.

6. Bazi mulakatlarda "case study" sorulari sorulabilmektedir. Size isyerinde karsilasilabilecek bir problem veya bir proje ayrintili sekilde hatta bazen grafikler yardimiyla anlatilmakta ve olaya nasil yaklasacaginiz sorulmaktadir. Ya da bir arguman verilip bunu desteklemek icin ne tarz verilere ihtiyac duyacaginiz ve bu veriler size saglansa nasil bir ekonometrik model kurup analiz yapacaginiz sorulabilmektedir.

7. Son olarak akademik ve akademik olmayan her mulakatin sonunda sizin bir sorunuz olup olmadigi sorulacaktir. Klasik sorular sormak yerine onceden daha yaratici sorular hazirlamaniz tavsiye edilir. (Ekonometri seminerleri yapiyormusunuz? sorusu yerine, Web sitenizde seminerleri gordum, ben de konusmaci davet edebilirmiyim? diye sormak gibi)

Bu seferlik bu kadar. Cok yogun talep oldugu icin bu yazi dizisini "Amerika'da Ekonomi Doktorasi Yapmis Gencler Icin Turkiye'de Is Piyasasi" baglaminda bir yazi ile sona erdirecegim. O zamana kadar hoscakalin.